school20116640296-b3

 

Wat is PANDAS?

PANDAS is een afkorting voor: Pediatric Autoimmune Neuropsychiatric Disorders Associated with Strepinfections.

Het onderzoek naar het precieze ziektemechanisme is nog niet afgerond. Wat vaststaat is dat een subcategorie van mogelijk genetisch gevoelige kinderen na een infectie met groep A beta-hemolytische streptokokken (bijv. keelontsteking, sinusitis of roodvonk), plotseling neuropsychiatrische symptomen ontwikkelt: soms intense angsten, tic- en dwangklachten, trichotillomanie (haren trekken) of een bepaalde vorm van anorexia. Hierbij kunnen zich lichte neurologische symptomen als handschriftveranderingen en choreïforme bewegingen (snelle, ongerichte bewegingen van vingers en tenen, zgn. pianospel) voordoen, die vaak onopgemerkt blijven.


Pandas gaat gepaard met hevige stemmingswisselingen en meer dan gemiddeld opstandig gedrag, concentratiestoornissen en (vaak pas op latere leeftijd ontstane) ADHD-achtige klachten (hyperactiviteit). Kinderen hebben grote moeite met (in)slapen. Op school kunnen leerproblemen ontstaan te beginnen met een opvallende vermindering van rekenvaardigheden. De symptomen ontstaan zeer acuut, houden enige dagen of weken aan en wisselen in ernst en vorm. Pandas wordt meestal gezien in de leeftijd tussen 3 en tenminste 12 tot 15 jaar, maar jonger èn ouder komt voor.


Pandas is vermoedelijk een vorm van  Basale Ganglia Encephalitis, net als Sydenham's Chorea en PANS, Pediatric acute-onset neuropsychiatric symptoms.
 

Wat gebeurt er als een kind Pandas ontwikkelt?

Een korte videoclip ontwikkeld door Pandas Network en uitgebracht met medewerking van Columbia University laat op basis van research in grote lijnen het ziektemechanisme zien.

 

 

Antistoffen tegen groep A streptokokken maken de bloedhersenbarrière doorlaatbaar en hechten zich aan belangrijke zenuwstructuren in het brein, de basale ganglia. In dit hersengebied treedt een lichte ontstekingsreactie op. Er werd al langer een genetische gevoeligheid vermoed, omdat meer kinderen in één gezin aangedaan kunnen zijn. Nieuw wetenschappelijk onderzoek lijkt dit te onderbouwen. Hierbij zijn twee genen geïdentificeerd, die in verband gebracht kunnen worden met zowel PANS/Pandas als ook het verwante ziektebeeld Sydenham's Chorea. Verder functioneert de afweer van Pandaspatiëntjes mogelijk anders door herhaalde keelontsteking.


De basale ganglia reguleren onder meer: beweging, cognitie, executieve functies en emoties. Ze vormen een soort 'dirigent voor het orkest'. Dit verklaart de op het oog uiteenlopende klachten die Pandaskinderen kunnen vertonen. De meeste kinderen zijn 4 tot 15 jaar oud, als ze de symptomen ontwikkelen, maar ouder èn jonger komt voor.


Kan bij Pandas een directe link gelegd worden met GAS (een infectie met groep A streptokokken), bij PANS lijken (ook?) andere bacteriële en virale infectieuze invloeden een rol te kunnen spelen. Genoemd worden H1N1 (vogelgriepvirus), mycoplasma pneumoniae, Epstein-Barr en Lyme.  Een onbeantwoorde vraag is of Pandas wellicht overgaat in Pans op den duur. Bij chronische Pandas lijkt elke prikkel die het afweerapparaat onder druk zet, dus ook  hormonale veranderingen, vermoeidheid en/of stress, nieuwe ziekte episodes respectievelijk verergering van klachten te kunnen veroorzaken.


Een nieuwe  in juni 2020 verschenen studie  tenslotte, toont aan dat antilichamen (IgG) van kinderen met Pandas specifiek lijken te binden aan cholinerge interneuronen in het striatum, het belangrijkste onderdeel van de basale ganglia; hierdoor verandert de activiteit daarvan.


Steeds duidelijker wordt dat uiteenlopende antistoffen een rol spelen in het ontstaan van ziekten die neuropsychiatrische klachten geven (zoals bijvoorbeeld anti-NMDA-R encephalitis). Overeenkomsten en verschillen tussen Pandas en andere ziektecomplexen vallen op en vormen aanleiding voor verder onderzoek


Pandas is een lichamelijke ziekte die neuropsychiatrische klachten veroorzaakt

 Het treft kinderen die voorheen in alle opzichten prima functioneerden: cognitief, sociaal en neurologisch. Kinderen, die met adequate, tijdige behandeling weer een toekomstperspectief hebben.