school20116640296-b3

 

Wat is PANDAS?

PANDAS is een afkorting voor: Pediatric Autoimmune Neuropsychiatric Disorders Associated with Strepinfections.

Na een infectie met groep A beta-hemolytische streptokokken (bijv. keelontsteking, sinusitis of roodvonk) ontwikkelt een subcategorie van mogelijk genetisch gevoelige kinderen plotseling neuropsychiatrische symptomen: soms intense angsten, tic- en dwangklachten, trichotillomanie (haren trekken) of een bepaalde vorm van anorexia. Hierbij kunnen zich lichte neurologische symptomen als handschriftveranderingen en choreïforme bewegingen (snelle, ongerichte bewegingen van vingers en tenen, zgn. pianospel) voordoen, die vaak onopgemerkt blijven.


Pandas gaat gepaard met hevige stemmingswisselingen en meer dan gemiddeld opstandig gedrag, concentratiestoornissen en (vaak pas op latere leeftijd ontstane) ADHD-achtige klachten (hyperactiviteit). Kinderen hebben grote moeite met (in)slapen. Op school kunnen leerproblemen ontstaan te beginnen met een opvallende vermindering van rekenvaardigheden. De symptomen ontstaan zeer acuut, houden enige dagen of weken aan en wisselen in ernst en vorm. Pandas wordt meestal gezien in de leeftijd tussen 3 en tenminste 12 tot 15 jaar, maar jonger èn ouder komt voor.


Pandas maakt deel uit van een groter, minder uitgebreid bestudeerd ziektecomplex PANS, Pediatric acute-onset neuropsychiatric symptoms, dat soortgelijke klachten geeft.
 

Wat gebeurt er als een kind Pandas ontwikkelt?

Naar de pathofysiologische processen die ten grondslag liggen aan Pandas, wordt al sinds het midden van de jaren ’90 onderzoek gedaan. Antistoffen tegen groep A streptokokken maken de bloedhersenbarrière doorlaatbaar en hechten zich aan belangrijke zenuwstructuren in het brein, de basale ganglia. In dit hersengebied treedt een lichte ontstekingsreactie op. Er wordt een genetische gevoeligheid vermoed, omdat meer kinderen in één gezin aangedaan kunnen zijn.


De basale ganglia reguleren onder meer: beweging, cognitie, executieve functies en emoties. Ze vormen een soort 'dirigent voor het orkest'. Dit verklaart de op het oog uiteenlopende klachten die Pandaskinderen kunnen vertonen. De meeste kinderen zijn 4 tot 15 jaar oud, als ze de symptomen ontwikkelen, maar ouder èn jonger komt voor.


Kan bij Pandas een directe link gelegd worden met GAS (een infectie met groep A streptokokken), bij PANS lijken (ook?) andere bacteriële en virale infectieuze invloeden een rol te kunnen spelen. Genoemd worden H1N1 (vogelgriepvirus), mycoplasma pneumoniae, Epstein-Barr en Lyme.  Een onbeantwoorde vraag is of Pandas wellicht overgaat in Pans op den duur. Bij chronische Pandas lijkt elke prikkel die het afweerapparaat onder druk zet, dus ook  hormonale veranderingen, vermoeidheid en/of stress, nieuwe ziekte episodes respectievelijk verergering van klachten te kunnen veroorzaken.


Pandas zit niet 'tussen de oren'!

Anders gezegd: Pandas is een lichamelijke ziekte die neuropsychiatrische klachten veroorzaakt en overeenkomsten vertoont met andere door streptococcen veroorzaakte aandoeningen. Het treft kinderen die voorheen in alle opzichten prima functioneerden: cognitief, sociaal en neurologisch. Kinderen, die na behandeling weer worden wie ze waren.