vb120081140370-fulle

PANDAS: ouders helpen ouders

Pandas staat voor Pediatric Autoimmune Neuropsychiatric Disorders Associated with Streptococcal infections, een auto-immuun aandoening, die complexe neuro-psychiatrische symptomen veroorzaakt bij kinderen.


Nadat een oplettende moeder begin jaren '90 het verband had gelegd tussen zeer plotseling ontstane tics en een recente streptokokkeninfectie, verscheen in 1994 een eerste publicatie over het mogelijke verband hiertussen. Vier jaar later volgde een studie naar de eerste vijftig gevallen. Zoals vaak het geval is, wordt een nieuw onderkende aandoening onderwerp van wetenschappelijke discussie. Toch is al enige tijd bekend dat na virusinfecties zoals rode hond en mazelen, bij een aantal patiënten (vooral kinderen), 1 tot 2 weken na de infectie aantasting van het centraal zenuwstelsel kan optreden - acute gedissemineerde encephalomyelitis (ADEM) met een verscheidenheid aan symptomen variërend van hoofdpijn tot verlammingen en gedragsveranderingen (Wender, Journal of Neuroimmunology 2011, 231, 92-99).


Omdat de symptomen erg uiteenlopen en er nog geen 'gouden' (laboratorium)test voorhanden is (overigens net als bij ADEM - Wender), is Pandas een lastig te stellen diagnose. In 2009 is het onderzoekers gelukt om aan te tonen dat met bloed van zieke muizen het symptomencomplex van Pandas bij gezonde muizen is op te wekken (Yaddanapuddi et al, Molecular Psychiatry 2010, 15, 712-726). Hiermee is aangetoond dat de directe, oorzakelijke factor van Pandas in bloed aanwezig is, passend bij een auto-immuunaandoening. Een ziekte waarbij het immuunsysteem zich tegen eigen lichaamsweefsel richt. Zo zorgen antistoffen bij ADEM voor afbraak van myeline, onderdeel van zenuwweefsel  (Wender). Van streptococcen is bovendien al sinds 1959 bekend dat 7 tot 10 dagen na een door deze bacterie veroorzaakte keelontsteking bij een aantal patiënten een ontsteking van één of meer gewrichten ontstaat, waarbij de bacterie zelf geen rol speelt: streptococcal post-infectious arthritis (Uziel et al, Pediatric Reumatology Online Journal 2011, 20, 32-57).


Pandas veroorzaakt, als behandeling uitblijft, ernstige en onnodige schade bij kinderen. Dat het onderzoek naar de onderliggende pathofysiologische processen en de meest effectieve behandelstrategieën nog in volle gang is, mag dan ook geen reden zijn een pas op de plaats te maken. 


In het artikel 'Hidden invaders' van april 2017 in het tijdschrift Discover wordt uitgelegd wat er nu bekend is over het precieze mechanisme.