rekenwerk20094275884-b3

 

Hoe kan ik herkennen of mijn kind mogelijk aan PANDAS lijdt?

Voor een uitgebreide, wetenschappelijke beschrijving van het klinisch beeld en de stand van zaken kunt u hier terecht. Wat artsen mogelijk lang op het verkeerde been heeft gezet, is dat in het geval van PANDAS de klachten per kind kunnen verschillen, maar binnen één en hetzelfde kind ook per ziekte episode. Pandas-experts werken om die reden met hoofd- en subcriteria. Het loont de moeite om als ouders evt. met school te reconstrueren wat je gezien hebt in de loop van de tijd.
 

Hoofdcriteria (gereviseerd)

  • Kinderen ontwikkelen tic- of dwangklachten (ook wel OCD - obsessive compulsive disorder oftwel OCS - obsessief compulsieve stoornis genaamd). De gemiddelde leeftijd waarop dwangklachten zich voor het eerst laten zien is 5 tot ruim 9 jaar.
     
  • Al dan niet in combinatie hiermee blijken kinderen met PANDAS vaak opvallend  angstig.
     
  • De klachten ontstaan abrupt, vaak van het één op het andere moment, houden enige dagen tot weken aan en doven dan geleidelijk uit tot de volgende ziekte episode inzet.
     
  • Er is een relatie in de tijd met (strep)infectie.
     
  • De eerste uitbraak vindt plaats voor de puberteit inzet. Wordt de aandoening pas later ontdekt (rond het 10e jaar) dan blijkt het betreffende incident bij nadere beschouwing zelden de eerste ziekte episode. Uiteindelijk volgen ziekte episodes elkaar min of meer op, tussentijds herstelt het kind niet meer (helemaal).


Bijkomende criteria (2 of meer)

  • Bij nadere beschouwing blijkt (af en toe) sprake van lichte neurologische afwijkingen, zoals choreïforme bewegingen (willekeurige bewegingen van vingers en tenen, zgn. pianospel). Het zijn vaak de meer ‘exotische’ symptomen die ouders aanzetten tot doktersbezoek. Er wordt melding gemaakt van stotteren (naast vocale tics). Ook komen handschriftveranderingen voor.

    Voorbeeld primair onderwijs:

    Normale kindertekeningen (mei 2016) Regressie (juni 2016 na een infectie)
    Normale handschrift (mei 2016) Afwijkende handschrift (februari 2016)


    Voorbeeld voortgezet onderwijs:

    Normale handschrift Afwijkend handschrift (hanepoten) Afwijkend handschrift (hanepoten)

     
  • Kinderen vertonen heftige stemmingswisselingen, zijn boos, labiel, hebben voor hun leeftijd en qua ernst ongebruikelijke woedeuitbarstingen.
     
  • Er is sprake van scheidingsangst: niet naar school willen, het niet gescheiden willen worden van een bepaalde verzorger of plek, het niet kunnen inslapen/worden geplaagd door opdringerige/angstige gedachten.
     
  • Pandas-kinderen hebben vaak urinewegklachten (incontinentie overdag of 's nachts na tenminste 6 maanden zindelijk te zijn geweest/aandrang om veel/vaak te plassen).
     
  • De kinderen lijken sociaal minder goed te gaan functioneren en hun leerprestaties gaan geleidelijk achteruit, te beginnen met rekenen/wiskunde.
     
  • De kinderen hebben grote moeite met omschakelen en vermijden prikkels zoals aangeraakt worden, fel licht of harde geluiden.
     
  • Er is sprake van ontwikkelingsachterstand/leeftijd regressie.


Sommige kinderen vertonen behalve Pandas-klachten ook symptomen die kunnen wijzen op (samenloop met) andere (vormen van) psychiatrische ziektebeelden zoals ADHD, depressie, anorexia en mogelijk autisme. Een van de Pandas-experts, die wij spraken, met uitgebreide klinische ervaring, rapporteert dat nog niet duidelijk is of het om op zichzelf staande aandoeningen gaat of dat deze klachten (ten dele) Pandas als achterliggende oorzaak hebben. Ook wijst hij erop dat er verschillen zijn. Zo zou bij 'gewone' anorexia een verstoord lichaamsbeeld spelen, terwijl bij anorexia die in verband gebracht wordt met Pandas, veeleer het gevoel of de angst om te stikken door voedsel wordt gerapporteerd.


Het onderzoek naar (de verschijningsvormen van) Pandas is in volle gang. Naarmate er meer onderzoek gepubliceerd wordt, kan het overzicht hierboven aangevuld of gewijzigd worden.